Punkt Oporu Brusno Nowe

Podkład mapy – communitywalk.com.

Numeracja schronów według schematu Kriepost.org.

Przedstawiona kolejność schronów według sugerowanej trasy eksploracji.

Punkt Oporu Brusno Nowe, bardzo często podawane również jako p.o. Podemszczyzna.

Składa się z 15 schronów betonowych. Najprawdopodobniej była planowana jeszcze budowa kilku sztuk, jeden z wykopów został zniesiony inny wykop pod schron najprawdopodobniej dwukondygnacyjny przetrwał. Jest jeszcze kilka niepotwierdzonych wykopów w okolicy. Na skraju lasu pozostały resztki po budynkach technicznych. Rów przeciwczołgowy który otaczał z północnej strony cały punkt praktycznie przestał istnieć, pozostały tylko bardzo małe ślady tych umocnień ziemnych. Samego przebiegu też do końca nie jestem pewny. Wydaje mi się że był odrobinę dalej wysunięty na północ, w zachodniej części punktu oporu, niż zarys przedstawiony na mapce.

mapa-po-bn1

Skład Punktu Oporu Brusno Nowe

    1. 06-PD-09, OPPK  – 1x DOT-4, 2x NPS-3, RKM obrony bliskiej
    2. 06-PD-08, OPPK  – 1x DOT-4, 2x NPS-3, miejsce na obsadzenie kopuły pancernej (schron niedostępny, zamurowany)
    3. 06-PD-07, PDOT  – 3x NPS-3, RKM obrony bliskiej (schron niedostępny, zakratowane wejście)
    4. 06-PD-05, PPK  – 2x NPS-3, RKM obrony bliskiej
    5. 06-PD-10, APK  – 2x ł-17, 1x NPS-3, RKM obrony bliskiej
    6. 06-PD-11, PDOT  – 3x NPS-3, RKM obrony bliskiej
    7. 06-PD-12, OPPK  – 1x DOT-4, 2x NPS-3, RKM obrony bliskiej
    8. 06-PD-13, OPPK  – 1x DOT-4, 2x NPS-3, miejsce na obsadzenie kopuły pancernej
    9. 06-PD-14, PPK  – 2x NPS
    10. 06-PD- 15, NP – schron obserwacyjny
    11. 06-PD-16, OPPK – 1x DOT-4, 2x NPS-3, miejsce na obsadzenie kopuły pancernej (schron niedostępny, zamurowany)
    12. 06-04, PD-OPDOT – 1x DOT-4, 2x NPS-3, RKM obrony bliskiej
    13. 06-03, PD-PPK – 2x NPS-3, RKM obrony bliskiej
    14.06-PD- 01, OPDOT –1x DOT-4, 2x NPS-3
    15. 06-PD-02, OPPK  – 1x DOT-4, 2x NPS-3, RKM obrony wejścia,miejsce na obsadzenie kopuły pancernej

Dodatkowo

  • 06-PD-W2- W 1 – zniesiony wykop pod schron0 (
  • 6-PD-W3- W3 (brak zdjęć)
  • 06-PD-W1- W 2 – wykop pod schron dwukondygnacyjny

    06-PD-T1 – T 1 – Budynki techniczne, pozostałości po betoniarni (brak zdjęć)
    – Istnieje w pobliżu jeszcze jeden dość znaczy wykop, głębokość jak pod schron dwukondygnacyjny jednak nie udało się potwierdzić jego przeznaczenia.

Październikowy wczesnopopołudniowy weekend, zanim dojechałem na miejsce zaczęło trochę padać więc zastanawiałem się czy w ogóle nie wrócić i zająć się czymś pod dachem. Ale mając już to wszystko pod ręką ciężko było zrezygnować i wycofać się. Jadąc od strony Chotylubia gdzie oglądałem schron z pasa przesłaniania skręciłem na Podemszczyznę. Na początek wybrałem schrony które były po mojej prawej stronie, czyli te zachodnie. Pogoda sukcesywnie poprawiała się i jak już przechodziłem na drugą stronę to miałem piękne jesienne słoneczko.

Widok na lewą stronę.

1. OPPK, 06-PD-09

GPS: N: 50° 14′ 27,16″ E: 23° 17′ 14,68″

[OPPK-01]. Widoczny zaraz przy drodze to dwukondygnacyjna półkaponiera dla broni przeciwpancernej i maszynowej, o której wspominałem w akapicie dotyczącym zamurowań, jak dzisiaj przedstawia się sytuacja nie wiem. Przy obiekcie tym zniwelowano pozostałości wykopów i skarp powstałych podczas budowy usuwając przy okazji obsyp ziemny ściany czołowej. Schron wyposażony był w zestaw przeciwpancerny DOT-4 składający się z armaty przeciwpancernej 45 mm i karabinu maszynowego 7,62 mm oraz z dwóch zestawów fortecznych [NPS-3] ciężkich karabinów maszynowych 7,62 mm. Zachowały się oba opancerzenia tych zestawów. Dodatkowo schron posiadał jedną strzelnicę ręcznego karabinu maszynowego chroniącego wejście do obiektu i strzelnicę obrony bliskiej. Pod tą strzelnicą znajdował się typowy dla obiektów Linii Mołotowa szyb wyjścia ewakuacyjnego. Jest to o przekroju prostokątnym pionowy kanał, dzisiaj jest on zasypany i zamurowany. Schron posiada pod strzelnicami otwory zrzutni łusek do rowu diamentowego jednak sam rów nie został wykonany.

2. OPPK, 06-PD-08

GPS: N: 50° 14’27,59″ E: 23° 16’51,67″

[OPPK-02]. Kolejny obiekt odnajdziemy za zagajnikiem na skraju wysuniętego cypla lasu. Jest to również dwukondygnacyjna półkaponiera broni przeciwpancernej i maszynowej, jednak różni się od poprzedniej. Uzbrojenie jest prawie identyczne; 1 zestaw przeciwpancerny, 2 zestawy ckm, brak jest jednak strzelnicy obrony bliskiej a występują 2 strzelnice obrony wejścia, dodatkowo ten obiekt miał być wyposażony w kopułę pancerną, najprawdopodobniej umożliwiającą prowadzenie ognia z broni ręcznej. Podobnie jak w poprzednim schronie, zachowały się oba opancerzenie broni maszynowej, zrzutnie łusek wyprowadzono na zewnątrz do niezrealizowanego rowu diamentowego. Schron został zamknięty przez Nadleśnictwo Lubaczów, szkoda, bo wewnątrz jedna z futryn posiada bardzo ciekawy ślad po ostrzale. We wnętrzu zamurowano wejście do dolnej kondygnacji a na zewnątrz wyjście awaryjne. Pozostały do naszych czasów wspomniane zamurowania obiektu połamanymi krzyżami bruśnieńskimi.

3. PDOT, 06-PD-07

GPS: N: 50° 14′ 21,93″ E: 23° 17′ 5,53″

[PDOT-03]. Kolejny schron widoczny na polance po południowej stronie linii lasu, to jednokondygnacyjna kazamata broni maszynowej. Jeden z ładniej położonych schronów na tym punkcie oporu. W pobliżu niego w odległości około 50 metrów znajdowała się wspomniana wcześniej wanna, dzisiaj już zasypana. Schron przeznaczony do ognia na wprost uzbrojony był w trzy zestawy ciężkich karabinów maszynowych NPS-3 i ręczne karabiny maszynowe do obrony bliskiej i obrony wejścia. Wszystkie trzy główne strzelnice posiadają opancerzenia. W obsypie ziemnym na bocznej ścianie strzelnicy obrony bliskiej znajduje się nietypowe wyjście awaryjne w formie małego poziomego tunelu. Wejście do niego od zewnątrz jest zasypane, nie widać go a od wewnątrz zamurowane. Jak to wygląda naprawdę zobaczymy przy kolejnych schronach. Wewnątrz wykonano niestandardowe wejścia do komór zrzutni łusek. Zamiast prostokątnych włazów zastosowano okrągłe dekle takie jak w pokrywach międzykondygnacyjnych dla szamb. Obecnie schron jest zamknięty.

4. PPK,, 06-PD-05

GPS: N: 50° 14′ 12,69″ E: 23° 17′ 14,78″

[PPK-04]. Jednokondygnacyjna półkaponiera broni maszynowej dla dwóch ciężkich karabinów maszynowych NPS-3, ze strzelnicą obrony bliskiej i jedną strzelnicą obrony wejścia. Jest to schron, który może przysporzyć problemów z odnalezieniem go. Patrząc od poprzedniego schronu PDOT-03 w kierunku drogi do Podemszczyzny i lasu widzimy ścianę młodnika brzozowego, trzeba mniej więcej w jego połowie wejść w las i iść nim około 100 metrów szukając kępy sosen i rozglądać się. W schronie tym, w jego lewej izbie bojowej widnieje mały kwadratowy właz do „korytarzyka” wyjścia awaryjnego, jest to takie samo rozwiązanie jak to w poprzednim schronie PDOT-03. Na zewnątrz korytarz kończy się obok strzelnicy obrony bliskiej. Obiekt posiada zachowane oba opancerzenia karabinów maszynowych, nie jest zamknięty i można oglądnąć jego wnętrze.

No i lewa strona, już w oddali widoczny „wzgórek” z największym obiektem w tym punkcie oporu. Obok w lesie znajdują się również pozostałości po budynkach technicznych, – najprawdopodobniej po betoniarni.

06-PD-T1, pozostałości po betoniarni

[W-01, T-01] Na północy od tego schrony, w kierunku Brusna Nowego miał być zlokalizowany kolejny duży schron tego punku oporu. Zdążono jedynie wykonać pod niego wykop, został on w okresie powojennym zasypany. Jak wynika z badań grupy badawczej Kriepost miała tu powstać kaponiera, czyli schron do ognia dwubocznego o czterech bądź sześciu strzelnicach głównych. Natomiast na południe od schronu artyleryjskiego rozciąga się wąski pas lasu, tam znajdowało się budowlane zaplecze techniczne. Odnaleźć tam można ślady betonu, kruszywa i pozostałości wylewek.

5. APK, 06-PD-10

GPS: N: 50° 14′ 16,02″ E: 23° 17′ 47,74″

[APK-05]. Po powrocie z zagajnika i przejściu na drugą stronę drogi kierujemy się do dużej kępy drzew z ustawioną po środku amboną myśliwską. Wewnątrz zarośli kryje się jedyny na tym punkcie schron artyleryjski. Jest to jednokondygnacyjna półkaponiera artyleryjska, miała być wyposażona w dwa zestawy forteczne Ł-17 76,2 mm, jedną strzelnicą broni maszynowej NPS-3 w orylonie, ręczny karabin maszynowy obrony bliskiej i obrony wejścia. Schron nie został ukończony, nie zainstalowano opancerzeń armat, zachowało się tylko opancerzenie karabinu w orylonie. Oglądając puste otwory pod strzelnice na dole możemy dostrzec około 15 cm opaskę betonową ściśle przylegającą do obiektu, jest to właśnie wanna, w którą wbudowano schron. W tym jednokondygnacyjnym obiekcie nie przewidziano rowu diamentowego, łuski zrzucane były do specjalnych gazoszczelnych zbiorników pod podłogą schronu. Woda gruntowa która prawie cały czas utrzymuje się równo z posadzką doskonale maskuje niezabezpieczone otwory technologiczne tworząc prawdziwe pułapki, trzeba tu zachować szczególną ostrożność, lub zrezygnować z wchodzenia do wnętrza. Będąc w przelotni na ścianie izby bojowej odnajdziemy otwór wyjścia awaryjnego, jest on również doskonale widoczny z zewnątrz przez otwór strzelnicy, jest to kolejne nietypowe rozwiązanie wyjścia awaryjnego na tym punkcie oporu.

6.PDOT, 06-PD-11

GPS: N: 50° 14′ 12,04″ E: 23° 18′ 07,49″

[PDOT-06] Kolejny schron znajduje się przy położonej na wschód polnej drodze w wysuniętym cyplu lasu. Jest to jednokondygnacyjna kazamata broni maszynowej dla trzech ciężkich karabinów maszynowych NPS-3, ze strzelnicą obrony bliskiej i strzelnicą obrony wejścia. Zachowało się tylko jedno środkowe opancerzenie NPS. Tu przyglądając się wejściu do schronu dostrzec możemy obmurowane ścianki prowadzące do przelotni, to również jest część wanny zapobiegający zalewaniu schronu. W tym przypadku wejście awaryjne wyprowadzono do przelotni. Niestety jest to chyba najbardziej zaśmiecony schron w tym punkcie oporu, dróżka pozwala wygodnie dojechać a las chroni śmieciarzy.

8. OPPK, 06-PD-12

GPS: N: 50° 14′ 18,52″ E: 23° 18′ 21,4″

[OPPK-07, OPPK-08] Wracając polną ścieżką na otwartą przestrzeń i idąc nią w kierunku Brusna Nowego dotrzemy do dwóch schronów oddalonych od siebie o około 100 metrów. Oba są tego samego typu, są to dwukondygnacyjne półkaponiery broni przeciwpancernej i maszynowej dla jednego zestawu przeciwpancernego DOT-4 i dwóch zestawów ciężkich karabinów maszynowych NPS-3 każdy. W schronie bezpośrednio przy drodze [OPPK-07], dodatkowym uzbrojeniem były dwa karabiny obrony wejścia i ewentualne wykorzystanie możliwość prowadzenia ognia z broni ręcznej z kopuły pancernej jaka miała tu być zainstalowana. W schronie powyżej [OPPK-8] zainstalowane miały być karabiny w strzelnicach obrony wejścia i obrony bliskiej. W obu obiektach wykonano rowy diamentowe. Tylko w OPPK-08 zachowały się opancerzenia strzelnic NPS-3, Oba schrony noszą ślady zamurowywania.

7. OPPK, 06-PD-13

GPD: N: 50° 14′ 21,41″ E: 23° 18′ 18,54″

9. PPK, 06-PD-14

GPS: N: 50° 14’13,19 E: 23° 18’42,11″

[PPK-09] W śródpolnym zagajniku po wschodniej stronie odnajdziemy kolejne obiekty, pierwszym jest dwukondygnacyjna półkaponiera broni maszynowej dla dwóch gniazd ciężkich karabinów maszynowych NPS-3 oraz jednego karabinu maszynowego obrony wejścia. Schron posiada zachowane obydwoma opancerzeni. Znajduje się w zagajniku od strony Brusna Nowego i jest dość łatwy do zlokalizowania.

Zrezygnowałem z poszukiwania najmniejszego schronu obserwacyjnego bo jakoś nie mogłem na niego trafić a ze względu na dość szybko opadające słoneczko, skierowałem się do najdalszego obiektu dzisiaj, najbardziej położonego na wschód od drogi.

1O. NP, 06-PD-15

GPS: N: 50° 14′ 11,18 E: 23° 18′ 44,41″

[NP-10] Następny, schron obserwacyjny może przysporzyć problemów. Musimy przejść na drugi, południowy koniec zagajnika, do jego części zachodniej w kierunku Podemszczyzny. Tu szukamy delikatnego małego piaszczystego wzgórka wśród sosen. Od strony południowej powinniśmy dostrzec niewielkie zagłębienie i na górze kawałek betonu z wystającymi drutami i metalowym kątownikiem nad otworem. Jest to wejście do schronu obserwacyjnego, obiekt składa się z dwóch pomieszczeń, w których znajdowały się peryskopy oraz system łączności ze schronami punktu oporu jak i wyższym dowództwem. W obiekcie znajdowała się tylko jedna strzelnica ręcznego karabinu maszynowego obrony wejścia. Z założenia ten malutki schron miał być w terenie niewidoczny i taki rzeczywiście jest.

11. OPPK, 06-PD-16

GPS: N: 50° 14’ 9,83” E: 23° 18’ 55,18”

[OPPK-11] Ostatni obiekt w tej okolicy i tej stronie lasku, to dwukondygnacyjna półkaponiera broni przeciwpancernej i maszynowej dla jednego zestawy przeciwpancernego DOT-4 i dwóch ciężkich karabinów maszynowych NPS-3 oraz dwóch karabinów maszynowych obrony wejścia. W schronie przewidziano montaż kopuły pancernej. Strzelnice z zachowanymi opancerzeniami broni maszynowej zostały zamurowane, w strzelnicy broni przeciwpancernej opancerzenie zostało odstrzelone a sama otwór został obmurowany, Nie zrealizowano budowy przewidzianego tu rowu diamentowego.

W3 – Wykop pod schron 3, 06-PD-W3

W1 – Wykop pod schron 2 , 06-PD-W1

GPS: N: 50° 14′ 5,53″ E: 23° 18′ 36,37″

[W-02, W-03] Chcąc przejść na południowy skraj lasu w kierunku Podemszczyzny do kolejnych schronów można wrócić do punktu wyjścia i udać się drogą lub przejść polami. Wtedy przechodzić będziemy obok dwóch znacznych wykopów pod niezrealizowane obiekty, w dużej mierze zasypane są one śmieciami gospodarskimi. W pobliżu znajduje się jeszcze jeden dość znaczy wykop, głębokość jak pod schron dwukondygnacyjny jednak nie udało się potwierdzić jego przeznaczenia i pochodzenia.

W drodze powrotnej, ostatni rzut oka na największy schron i na teren w jakim te schrony się znajdują. Niestety słoneczko nie pozwoliło przejść na drugą stronę lasu by odwiedzić pozostałe schrony z tego punktu oporu, więc nie jest to ostatnia moja wizyta na tym punkcie i na pewno będzie czas na poprawki.

CZ II
Kilka tygodni temu odwiedziłem punkt oporu Brusno Nowe. Udało się przejść wszystkie schrony z północnej części, więc teraz czas na króciutką część południową. 2 schrony po prawej i 2 schrony po lewej  stronie drogi pomiędzy Podemszczyzną a Brusnem Nowym. Jest jeszcze jeden dość znaczny wykop ale nie udało mi się ustalić pochodzenia jego.

Będąc w tym regionie warto poświęcić kilka chwil więcej w Podemszczyźnie do oglądnięcia kilku ciekawych cmentarzy greckokatolickich, pozostałości po cerkwi – cerkwisko.
Krótka wzmianka o tych miejscach w linku – https://fotoroztocze.wordpress.com/2012/11/12/podemszczyzna-cerkwisko/

Wracamy teraz  do wspomnianych schronów. Idąc od Brusna w kierunku wsi Podemszczyzna zaraz na skraju lasu po lewej stronie na polu widzimy schron z ustawioną amboną, wcześniej w narożniku lasu znajduje się jeszcze jeden.

12. OPDOT, 06-PD-04

GPS: N: 50° 13 ‚ 48,57″ E: 23° 18’ 04,77″

[OPDOT-12] Gdy na polach nie ma wysokich upraw już ze znacznej odległości dojrzymy kolejny obiekt. Jest to schron do ognia na wprost, Jednokondygnacyjna kazamata broni przeciwpancernej i maszynowej, dla jednego zestawy DOT-4 i 2 zestawów broni maszynowej NPS-3. Dodatkowym uzbrojeniem były dwa karabiny obrony wejścia. Obiekt pozbawiony jest opancerzeń.

 

13. PPK, 06-PD-03

GPS: N: 50°13′ 47,58″  E: 23° 17′ 45,74″

[PPK-13] W narożniku lasu przylegającego do drogi i pól znajduje się jednokondygnacyjna półkaponiera broni maszynowej. Schron uzbrojony miał być w dwa zestawy broni maszynowej NPS-3, rkm obrony bliskiej i obrony wejścia. W schronie tym podobnie jak w poprzednich tego typu na p.o. Brusno Nowe, wyjścia awaryjne wyprowadzono z zewnętrznej izby bojowej tunelem w ścianie tylnej z boku strzelnicy obrony bliskiej. Wejście do schronu jest zamurowane połamanymi krzyżami z pobliskiego cmentarza, jednak wejście do wnętrza umożliwia brak zamontowanych opancerzeń.

14. OPPK, 06-PD-01

GPS: N: 50° 13′ 41,66″ E: 23° 17′ 19,28″

[OPPK-15] Ostatni już schron punktu oporu Brusno Nowe odnajdziemy idąc dalej drogą biegnącą od cerkwiska w kierunku lasu. Znajduje się po jej prawej stronie na terenie nieczynnego cmentarza. Jest to jednokondygnacyjna półkaponiera broni przeciwpancernej i maszynowej dla jednego zestawu DOT-4 i dwóch zestawów broni maszynowej NPS-3, dodatkowym uzbrojeniem były dwa ręczne karabiny w strzelnicach obrony wejścia. Tu można zobaczyć bardzo dobrze zachowane wyjście awaryjne z zachowaną betonową ścianką, którą trzeba rozbić, a wcześniej z widocznych dwóch wnęk wysunąć zabezpieczające wejście metalowe profile, tu już niestety nie zachowane. W schronie przewidziany był montaż kopuły pancernej. Wszystkie zainstalowane opancerzenia zostały usunięte. W schronie odnajdziemy zarówno połamane resztki kamiennych krzyży którymi schron był zamurowany jak i tony śmieci, tych sprzed kilkudziesięciu lat i współczesnych. Kilka lat temu ktoś podpalił w nim między innymi monitory komputerowe.

Ktoś niedawno zapytał się mnie, jak bym się czuł w 41 roku jak czerwoni wjechali na cmentarz i zaczęli na nim stawiać schron? Biorąc pod uwagę zniszczenia grobów i późniejszy zakaz zbliżania się do obiektów a przy tym też i cmentarza, to na pewno nie godziłbym się z takim traktowaniem miejsca spoczynku bliskich. Tylko wtedy mieszkańcy nie mieli nic do powiedzenia i jawny sprzeciw skończyłby się pewnie zapełnieniem pobliskiego drugiego cmentarza. O tyle teraz sytuacja jest diametralnie inna, każdy może wejść i pooglądać jak się traktuje takie miejsca. Za komuny zamurowano otwory schronu pobliskimi krzyżami cmentarnymi,w czasach pokomunistycznych wywozi się tony śmieci i zasypuje schron, a tak naprawdę to wywozi się na teren cmentarza. Zresztą wystarczy popatrzeć na nasze aktualne cmentarze, są kontenery, chwilami za małe ale po co nieść śmiecie tak daleko jak do płotu jest bliżej i można za płot wyrzucić. Mi przychodzi do głowy tylko jedno – wstyd. Wstydzę się za nich wszystkich, bo każdy papierek z cukierka chowam do kieszeni by nie został w lesie a jak tu pokazać ciekawe Roztocze z takimi obrazami.

15. OPDOT, 06-PD-02

GPS: N: 50° 13′ 34,17″ E: 23° 17′ 19,59″

[OPDOT-14] Kolejne ostatnie już dwa schrony znajdują się po zachodniej stronie Podemszczyzny dotrzemy do nich odbijając z głównej drogi na zachód przy cerkwisku. Pierwszy schron widoczny na polach po lewej stronie drogi to jednokondygnacyjna kazamata broni przeciwpancernej i maszynowej dla jednego zestawu DOT-4 i dwóch zestawów NPS-3, i rkm obrony wejścia. Bardzo fotogeniczny schron, nie zarośnięty z częściowo zachowanym obsypem ziemnym, niestety też z zasypanym wejściem, do wnętrza można wejść dużymi otworami strzelniczymi w których nie ma opancerzeń.

2 uwagi do wpisu “Punkt Oporu Brusno Nowe

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s