Antoniówka, cmentarz II wojny światowej

Słoneczne, wietrzne popołudnie, zaraz po tym jak zjechały z pól kombajny, przyszedł czas na wycieczkę do Antoniówki, małej miejscowość w gminie Krynice a właściwie na pola położone na pasmach pagórków, tworzących rozległą dolinę i otwartą przestrzeń na północne Roztocze.

Dolina ta pamięta zmagania i przemarsze wojsk polskich w 1939 roku, ich zmagania by przebić się w kierunku Węgier i odcinające im drogę oddziały niemieckie, atakujące od południa i zachodu. Bitwa pod Antoniówką była częścią tak zwanych bitew pancernych pod Tomaszowem lubelskim. Pierwsza bitwa rozegrała się 17-20 września 1939 roku pomiędzy połączonymi armiami Kraków i Lublin pod dowództwem generała Piskora. Druga bitwa rozegrała się 22-27 września 1939 roku, walczyły w niej wojska Frontu Północnego utworzone z armii Modlin pod dowództwem generała Dąb -Biernackiego z VII korpusem armijnym pod dowództwem Leonarda Weckera. Pod Antoniówką walczyła niemiecka 8 dywizja piechoty.

Cmentarz żołnierzy polskich w Antoniówce jest śladem po drugiej bitwie Tomaszowskiej z dnia 23 września 1939 roku. Pochowano tu 487 żołnierzy ale tylko 146 jest znanych z nazwiska. Wszyscy pochowani są w małych mogiłach zbiorowych, kilku z nich pochowano w pojedynczych mogiłach.

Znane nazwiska poległych zostały wymienione na dwóch tablicach pomnikowych, na terenie cmentarza ustawiono również pomnik kamienny trapez, cały cmentarz ogrodzony jest metalowymi przęsłami rośnie też na nim kilka drzew, które w czasie wiatru szumią nad mogiłami.

Do cmentarza prawie do samej drogi prowadzi chodnik, nie rzuca się w pierwszej chwili w oczy, znajduje się przed ostatnim gospodarstwem po lewej stronie drogi jadąc od głównej drogi Zamość – Tomaszów lubelski, prawie na wprost tego chodnika znajduje się zadrzewiony plac, chyba po byłej szkole.

Chyba wartym wspomnienia jest artykuł zamieszczony na stronie Zamość online – http://www.zamosconline.pl/text.php?id=11612&rodz=wiad znajduje się tu fragment publikacji „Ułana Wołyńskiego” opisującego nieznane jak dotąd losy bitwy pod Antoniówką

http://www.zamosconline.pl

Szczegółowy przebieg wydarzeń nie był znany. Raport młodego oficera, którego fragment cytujemy, jest swoistym dokumentem obrazującym końcowy etap walk 19 Pułku Ułanów Wołyńskich w ostatnich dniach września 1939 roku. Relacja porucznika Mariana Chomicza jest jedynym zachowanym przekazem świadka i bezpośredniego uczestnika tamtych dramatycznych dni i godzin.

„Ułan Wołyński” nr 25 rok 2005
Marian Chomicz
Dalsze losy 19 Pułku Ułanów Wołyńskich po bitwie pod Antoniówką 23.09.1939

Pułk pod naporem nieprzyjaciela – piechoty i czołgów od południowo-wschodniej strony wsi Antoniówka – odskoczył pod odsłoną broni maszynowej i armatki przeciwpancernej kierowanej przez rtm. Skibę ze wzgórza 337,1 do pobliskiego lasku na północ od miejscowości Antoniówka. Po otrzymaniu ognia czołgi nieprzyjaciela wycofały się do wsi z powrotem. Tu dowódca pułku widząc sytuację dla nas korzystną wydaje rozkaz natychmiastowego przeskoczenia szosy Zamość-Tomaszów w szyku rozwiniętym. Przeskakujemy szosę i wpadamy na południowy skraj wsi Dąbrówka. W zabudowaniach dowódca formuje pułk do marszu bojowego, z założeniem posuwania się zagajnikami równolegle do szosy w kierunku przeprawy na miejscowość Tarnawatka wychodząc z założenia, że walka pod Antoniówką związała siły nieprzyjaciela i przypuszczalnie na jego tyłach uda się nam przeskoczyć Wieprz na odcinku folwark Ponarki – Panków, d-ca pułku niepokoił się o los rtm. Skiby, ale nie mógł zwlekać z realizacją swojej koncepcji przypuszczając, że w/w dowódca wycofa się na południe i dołączy gdzieś do nas. W straży przedniej szwadron rtm. Wiszniowskiego. Mój pluton jako szpica, straż boczna ubezpieczająca od ewentualnego zaskoczenia z kierunku szosy (od zachodu) 1 pluton 4 szwadronu z przydzielonymi. 2 ckm na jukach. Drugie 2 ckm ( posiadaliśmy wówczas 4 ckm na jukach) w szpicę przednią. Bez przeszkód dotarliśmy nie zauważeni do folwarku Ponarki. Przeprowadzamy rozeznanie możliwości przeskoczenia przez szosę i osiągnięcia zamierzonej przeprawy.Od strony północnej słychać strzały, interesuje nas strona południowa i zachodnia. Wysłana galopem na zwiad sekcja z mego plutonu pod dowództwem plut. Chałasa osiąga skraj lasku przy szosie bez kontaktu z nieprzyjacielem. Ja z plutonem podciągam na wschodni skraj wzgórza 325,8 a reszta pułku na skraj lasu na wschód od wzgórza. Dowódca pułku ma do wyboru na razie 2 alternatywy przejścia przez Wieprz albo mostem przy szosie głównej w miejscowości Kozia Wólka, albo przeprawa po zachodniej stronie szosy na wieś Panków. Po chwili zauważam ze wzgórza, że szosą sunie kolumna czołgów nieprzyjaciela. Plut. Chałas przysuwa się z boku meldując również o posuwającej się kolumnie czołgów. Otrzymuję rozkaz cofnięcia się do lasku dołączenia do całości. Na skraju lasu przygotowane wszystkie ckm. Kolumna przejechała i żadnych innych oddziałów nie było. Po przeprowadzeniu rozpoznania dowódca pułku decyduje się na skok przez szosę i osiągnięcie przeprawy przez most na szosie by jak najszybciej dopędzić oddziały Grupy gen. Andersa. Ubezpieczam przeskok. Wywiązuje się walka. Tracimy 2 ckm i III -ci pluton 2 szwadronu, który ubezpieczał nas od kierunku południowego. Wpadamy do lasu ordynacji zamojskiej. Porządkowanie oddziałów – zmierzch. Po chwilowym odpoczynku ruszamy lasami w kierunku południowym.Duktami leśnymi ścieżkami w godzinach rannych 24 września docieramy do miejscowości Huta Różaniecka spotykając po drodze różnych pojedynczych rozbitków, którzy dołączają do nas. Niestety Wciąż brak rtm. Skiby z odciętym nad Antoniówką plutonem (…)

Relacja porucznika Mariana Chomicza jest jedynym zachowanym przekazem świadka i bezpośredniego uczestnika tamtych dramatycznych dni i godzin. W listopadzie 2005 roku ksero kopia relacji por. Mariana Chomicza za pośrednictwem pana Józefa Pętkowskiego ze Stanów Zjednoczonych dotarła do „Ułana Wołyńskiego”. Z adnotacji wynikało, że sprawozdanie por. Chomicza przekazała mu pani Marii Skiba w lipcu 1997 roku.

autor / źródło: Teresa Madej, http://www.ulan-wolynski.org.pl”
Jednym z poległych, pochowanych a następnie ekshumowanych żołnierzy był Longin z 26 Dywizji piechoty, 37 pułk piechoty.
Ciekawy opis i zebrane dokumenty – http://www.bohaterowie1939.pl/polegly,palczewski,longin,6648.html Palczewski

Rada Pamięci Walk i Męczeństwa podaje listę znanych poległych żołnierzy. – http://groby.radaopwim.gov.pl/grob/8954/

Informacje o pochowanych

Informacje o pochowanych
Imię Nazwisko Opis
Aleksander Awizyjew
Bronisław Barzde
Białowąs
Edward Bill
Michał Borys
Władysław Bosy
Wacław Brożek
Jan Brzozowski
Alfons Butkiewicz
Bolesław Chaplicznik
Aleksander Cholewa
Józef Chromik
Józef Cieszko
Jerzy Cmikowicz
Jan Cole
Stefan Cwirzen
Józef Czarnecki
Czesław Czerniakiewicz
Piotr Dorez
Konstanty Dylag
Augustyn Flakus
Stanisław Frojek
Frucht
Stanisław Gajdanowicz
Kazimierz Garło
Kazimierz Gasło
Józef Gierniak
Józef Gontarz
Jan Górski
Roman Grabiński
Edward Grzela
Leon Grześkowiak
Zbigniew Grzybowski
Feliks Jabłoński
Mikołaj Jabłoński
Józef Januszewski
Przemysław Jawke
Bronisław Jaworski
Czesław Jonczyk
Jan Jóźwik
Jan Kaczmarek
Honoriusz Kaniewski
Karolak
Stanisław Kasiński
Ambroży Kasprzyk
Feliks Kielach
Bolesław Kilian
Józef Klanduk
Zygmunt Kłosiński
Marian Koczyk
Mikołaj Kolada
Mieczysław Konarzewski
Franciszek Konopka
Raeper Kopel
Symeon Kość
Jan Kot
Władysław Kowalczyk
Kozakiewicz
Stefan Kozgrój
Mieczysław Kozłowski
Leon Krajewski
Jan Kramarz
Feliks Krancewicz
Franciszek Królik
Kruczyński
Jan Krupa
Stefan Kwardziński
Icek Lewin
Wiktor Lewkowicz
Aleksander Lisiak
Wacław Łukasiewicz
Stefan Madon
Piotr Manka
Maskiewicz
Wacław Mastalerz
Mieczysław Matuniak
Mikołajczyk
Stanisław Milejski
Stanisław Mituła
Stanisław Mosiołek
Romuald Niemiarkowski
Włodzimierz Nieścirowicz
Józef Niszcz
Marian Nowak
Jan Ossowski
Ostrokolon
Andrzej Oszowski
Longin Palczewski
Bolesław Parszuta
Pfefer
Donat Pracuk
Arseniusz Prawiocki
Leon Raczniewski
Piotr Rogan
Jan Rouch
Antoni Rozanek
Wacław Rozwafka
Rytel
Wacław Sawicki
Aleksander Sdeuta
Stanisław Skapetowski
Leon Sławek
Franciszek Sobiegaj
Zygmunt Sokołowski
Ignacy Spidyrowicz
Piotr Spoczyński
Stanisław Stanicki
Stanisław Stawski
Antoni Susik
Czesław Suski
Szczepański
Józef Szczęsny
Jan Szczygieł
Włodzimierz Szeraj
Szuszyński
Szymkowicz
Tadeusz Tajchman
Maksymilian Thiel
Zygmunt Tomala
Stanisław Unczur
Dymitr Wakulicz
Piotr Walaszek
Aleksy Waszczak
Jan Wcisło
Stanisław Wesołowski
Władysław Wiąckowski
Julian Widlak
Stanisław Więckowski
Ignacy Winter
Jan Wiśniewski
Piotr Witkow
Wojciech Wnuk
Stanisław Wodnias
Leon Wojewoda
Wolynko
Woronowicz
Józef Woszczyk
Julian Wójcik
Franciszek Wójtkiewicz
Wacław Zacharewicz
Gregory Zajwenko
Jerzy Zajwij
Jan Zaliwa
Ziminowicz
Walter Zywczak
Żuk
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s