Wierzbica

Wierzbica, to malutka wioska położona tuż nad granicą z Ukrainą w gminie Lubycza Królewska. Dzisiaj tak naprawdę składa się z kilkunastu domków i kilku budynków wielorodzinnych pochodzących z okresu PRL-u, wybudowanych na potrzeby utworzonego tu PGR-u, oraz położonych przy samej granicy stawów rybnych. Można by powiedzieć, że tak naprawdę nie ma o czym tu pisać.

Do Wierzbicy można dojechać z Machnowa Nowego kiepską asfaltową droga, wszystkie inne prowadzące tutaj drogi to już typowo gruntowe trakty przejezdne chyba jedynie dla kładów i ciągników rolniczych. Położony w południowej części PGR funkcjonuje nadal, choć na pewno w zmienionej formie prawnej, nie wiem jakiej. W tej części też znajduje się cmentarz greckokatolicki, cerkwisko, jak również kaplica rzymskokatolicka. By dotrzeć do tych miejsc trzeba przejść przez teren gospodarstwa lub je obejść. Jednak o tych miejscach wspomnę później. W północnej części znajduje się obecnie nieużytkowany pałac przedwojennych właścicieli Wierzbicy. Na podstawie historii pałacu można też opisać skrótową historie całej wsi.

Sama wieś datowana jest znacznie wcześniej niż wspomniany pałac, lecz najistotniejszy wpływ, jaki wywierała na okolicę przypada na funkcjonowanie tego obiektu. Datowana na XIV wiek wieś, w XVIII była własnością greckiej rodziny Paparów. W XIX wieku przeszła w wianie do rodziny Lityńskich, którzy to w połowie XIX wieku wybudowali tu parterowy dwór. Z kolei już pod koniec XIX wieku wieś przeszła w ręce Romerów i w ich posiadaniu była do końca II wojny światowej, do momentu wywłaszczenia właścicieli.

W tym czasie parterowy dwór został rozbudowany, dodano użytkowe poddasze tworząc dwukondygnacyjny pałac w wysokimi salami w centralnej części budynku oraz głównym wejściem ozdobionym filarami. Rozbudowa przypadła na okres wielkiej wojny, która dotkliwie dotknęła te tereny. Pałac został ograbiony przez wojska rosyjskie i okoliczną ludność i w formie nieukończonej przetrwał do około 1925 roku. W międzyczasie teren Wierzbicy był miejscem walk wojny polsko-ukraińskiej w latach 1918-1919, której to ślady pozostały na pobliskim cmentarzu, gdzie zachowały się mogiły Ukraińskiej Armii Galicyjskiej. Do wybuchu drugiej wojny pałac uzyskał ostateczny kształt wraz z pomieszczeniami mieszkalnymi, gościnnymi, okazałym parkiem, biblioteką.

Kolejny upadek dworu przypadł na okres działalności UPA na tym terenie, Eksterminacja ludności polskiej i niszczenie jej wszystkich śladów bytności na tych terenach skutkowało spaleniem dworu. Trzeba tu wspomnieć, że ta kilkudziesięciobudynkowa wioska w okresie przedwojennym była dużą, okazałą wsią, pełniła rolę wsi gminnej podlegającej pod powiat uchnowski. W większości była zamieszkała przez ludność ukraińską. Wieś mogła pochwalić się jedną z większych drewnianych cerkwi w okolicy.

16 VI 1947 roku Wierzbica została spalona podczas działań przeciwko członkom UPA, mającym tu duże wpływy i poparcie lokalnej ludności. W zależności, kto przedstawia tą historię, mówi o niej coś innego. Inną wersję przedstawiają Ukraińcy, jakoby to polski oddział wojska napadł na wieś i mordował niewinnych ludzi, podobną wersję przytacza Pan Motyka, a jeszcze inną wraz z elementami jak do tej tragedii doszło Pan Tadeusz Wolczyk. Akcja była wymierzona przeciwko członkom UPA stawiającym czynny opór przebywającym we wsi, czego też efektem był pożar i spalenie drewnianej zabudowy wsi. (http://solidarni2010.pl/11697-pismo-tadeusza-wolczyka-w-sprawie-wydarzen-w-wierzbicy-w-1947r.html).

Na cmentarzu parafialnym powstał pomnik upamiętniający poległych w Wierzbicy. Analizując podany wiek i płeć osób wymienionych, trzeba przychylić się do wersji, jaką przedstawił Pan Wolczak. Między innymi za czynne współdziałanie z UON-UPA ludność Wierzbicy dotknęła również akcja deportacyjna, tak zwana „Akcja Wisła”, cześć mieszkańców również została internowana do obozu w Jaworznie. Sam cmentarz zasługuje na oddzielny wpis.

Pałac został w okresie powojennym odbudowany, znalazła w nim miejsce między innymi siedziba PGR-u powstałego na okolicznych gruntach w tym odebranych rodzinie właścicieli Romerów. Oczywiście odbudowa pałacu według reguł socjalistycznych, doprowadziła do usunięcia śladów poprzednich epok, wszystko zastąpiły olejne lamperie i lastrykowe posadzki tak by można było w PGR-owskich gumowcach po pałacu chodzić.

Obecnie pałac stoi pusty, niewykorzystany, jednak jest to obiekt w bardzo dobrym stanie zachowania i z naprawdę ogromnym potencjałem, który niestety w tym miejscu obecnie chyba będzie bardzo trudno wykorzystać.

 

Oddzielne wpisy dotyczące Wierzbicy:

Cmentarz – https://fotoroztocze.wordpress.com/2017/06/29/wierzbica-cmentarz/

Cerkwisko – chwilowo brak

Cerkwisko i kapliczka w Czernewie – https://fotoroztocze.wordpress.com/2017/06/22/czernewo-kapliczka/

Informacje na temat samego pałacu zaczerpnięte z – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wierzbica_(powiat_tomaszowski)
Reklamy

2 uwagi do wpisu “Wierzbica

  1. Pingback: Wierzbica cerkwisko | Powolne dreptanie po Roztoczu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s