Zwierzyniec, kirkut

Pierwsze wzmianki o zwierzynieckich Żydach pochodzą z pierwszej połowy XIX wieku, kiedy to w Zwierzyńcu zaczął rozwijać się w ordynackich włościach przemysł. Pod koniec XIX wieku powstała tu synagoga (około 1897 roku) oraz rytualna łaźnia. Wirtualny Sztetl (http://www.sztetl.org.pl/pl/city/zwierzyniec/) podaje, że pierwsze pochówki na zwierzynieckim kirkucie mogły mieć miejsce już w połowie XIX wieku a sam kirkut miał służyć kilku okolicznym miejscowościom. Do czasu powstania żydowskiego cmentarza w Zwierzyńcu, pochówki miały miejsce w oddalonym o około 12 km Szczebrzeszynie. Bardziej prawdopodobny jest podawany drugi czas powstania cmentarza, w latach 30 XX wieku, kiedy to gmina żydowska się usamodzielniła. Co przekładałoby się na wielkość kirkutu i ilość macew znajdujących się na nim.

Jeśli powstałby w XIX wieku to byłoby to o tyle dziwne, bo cmentarz dzisiaj zajmuje zaledwie 3 ary. Jest to chyba jeden z najmniejszych kirkutów w okolicy. Zachowało się na nim 19 kamiennych macew. Wykonane z lokalnego piaskowca i mam wrażenie że są zdecydowanie grubsze niż spotykane w okolicy, ale to może być tylko moje złudzenie. Innym elementem jaki rzuca się w oczy, to poziome płyty nagrobne ułożone bezpośrednio przy macewach. Na części z nich istnieją jeszcze całkiem czytelne napisy. Poziome płyty chyba nie są aż tak częste jak same pionowe stele.

Sam kirkut jest obecnie dość mocno porośnięty przez sosny, samosiejki oraz roślinność jednoroczną, ogrodzony jest drewnianym płotkiem z żerdzi, niestety dość znacznie uszkodzonym.  W tylnej części cmentarza, niestety widoczny jest znacznej wielkości wykop, tak jak by ktoś rozkopał mogiłę, choć sam wykop może pochodzić z całkiem innych działań. Miejsce to jest objęte jest ochroną prawną, cmentarz wpisany jest do rejestru zabytków (nr rej.: A/480 z 2.02.1990).

Kirkut jest również miejscem straceń, rozstrzelano tu w czasie wojny część zwierzynieckich Żydów.  W okresie okupacji niemieckiej w Zwierzyńcu znajdował się obóz przejściowy w którym selekcjonowano ludzi do pracy, do obozów koncentracyjnych oraz dzieci przeznaczone do germanizacji. Ludność żydowską z obozu pracy zgładzono w obozie w Bełżcu.

Często jako lokalizacja cmentarza jest wskazywana ulica Monopolowa, chyba nie do końca jest to prawidłowa lokalizacja. Kirkut znajduje się w rejonie przysiółka Rudka. Na końcu ulicy 2 lutego, gdzie ulica ta przechodzi już w drogę polną. Cmentarz znajduje się jednak po drugiej stronie torów, przez które niestety trzeba przejść. Można oczywiście torowisko przejść na przejeździe i udać się polną ścieżką do tego miejsca, jednak jest to około 1 kilometra polnej drogi. Podawana ulica Monopolowa jest zdecydowanie bardziej na zachód i nawet nie zbliża się do torów.

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s